- Ông là một nhà thơ thuộc thế hệ chống Mỹ, dấu ấn của thời cuộc in đậm trong thơ ông. Và ông đã đi rất xa không khí thời đại của mình để neo vào người đọc những vần thơ mang mầu sắc triết lý nhân sinh. Nhưng tôi được biết, trước tiên, ông được định danh không phải với tư cách là một nhà thơ?
- Có một chuyện vui trong những ngày đầu đời viết. Ấy là vào năm 1971, một sự ngẫu nhiên, cuộc thi thơ mà Phạm Tiến Duật được giải nhất cùng với nhiều thi sĩ trẻ khác. Và cuộc thi truyện ngắn tôi dự thi bốn truyện đều được in cả và may mắn có một truyện được giải nhì. Hai mươi năm sau, cũng may mắn, cả bốn truyện này đều được in trong cuốnVăn học Việt Nam thế kỷ 20.
Hồi ấy các bạn đùa gọi anh Duật là Trạng nguyên, tôi là Bảng nhãn. Sau khi nhận giải thì chúng tôi trở thành những "anh hùng" của quán cóc. Phạm Tiến Duật có bảo tôi: "Hồ liệu hồn, Duật chưa in văn xuôi đấy. Chứ nếu in thì hình như Hồ chỉ được giải tư thì phải". Còn tôi, tuy hồi đó có một số truyện ngắn đọc được, còn thơ so với Phạm Tiến Duật thì cách nhau một khoảng xa lắm. Nhưng điên lên, tôi cũng dọa: "Tớ cũng có khoảng hơn 100 bài thơ rồi, chưa in thôi. Chứ nếu in thì hình như năm nay Duật được giải sáu gì đấy". Vì tôi nói khoác sau Duật nên có thể giáng Duật xuống như vậy. Nhưng sau đó, Duật nói một câu an ủi: "Nói vậy chứ, tớ vẫn cứ tin rằng nếu Hồ làm thơ thì có thể đọc được". Hồi ấy chúng tôi 25 - 27 tuổi.
- Rồi sau đó con đường thơ đến với ông như thế nào, mà lời tiên tri của nhà thơ Phạm Tiến Duật lại linh nghiệm?
- Thế rồi Duật đi vào Trường Sơn, còn tôi đi một mạch 2.000 km vào chiến trường Đông Nam Bộ làm báoQuân giải phóngrồiVăn nghệ Giải phóng. Và không biết do lời Duật thiêng hay sao mà tôi chỉ làm thơ từ bấy đến giờ. Thật ra bảo các bạn nói thiêng cũng là một lẽ, còn việc tôi say mê với thi ca thì, nói một cách lý luận là sự thôi thúc của cuộc sống chiến trường đã đem đến cho tôi nhiều chất liệu.
- Ông đã có 40 năm đeo đuổi niềm say mê văn học. Viết nhiều và trăn trở nhiều. Ngẫm lại, ông thấy mình còn những gì đáng nhớ?
- Cho đến nay, tôi đã cho xuất bản bốn tập truyện ngắn từ năm 1973 (1973-1993) chừng hơn 30 truyện ngắn. Nhưng có lẽ đọc lại được thì may ra chỉ được trên dưới 10 truyện. Còn thơ, tôi đã xuất bản 10 tập thơ. Và đã được Nhà nước in cho tôi tuyển tập thơ hơn 600 trang sau 40 năm ấy. Và chừng 400 trang văn xuôi và thơ cho thiếu nhi. Nhưng nghĩ cho cùng đấy chỉ là số lượng. Còn cái mà có lẽ vẫn là niềm khắc khoải suốt cuộc đời là khả năng đọc lại của bạn đọc, không biết là còn được bao nhiêu...
- Còn nhiệm vụ công dân của nhà thơ Trần Ninh Hồ thì sao? Ông có hơn 30 năm công tác ở Hội Nhà văn?...
- Tôi đã kinh qua những tờ nhưVăn nghệ Quân giải phóng, Văn nghệ Giải phóng, Văn nghệ trung ương Hội Nhà văn. Cho đến 1996, tôi nhận một việc nữa, làm Chủ nhiệm Chương trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Song song với việc làm báo thì vào khoảng 1983, tôi được Hội Nhà văn giao kiêm Phó ban Thường trực Ban Công tác Nhà văn trẻ, từ 1983 đến 2003.
Hồi ấy các bạn thường nói đùa tôi rằng, ông Hồ bây giờ là "quan trọng" nhất Hội Nhà văn bởi ông tham gia cả "đầu vào" và "đầu ra" của Hội. "Đầu vào" là công tác nhà văn trẻ. "Đầu ra" là cất giữ những di sản quý báu của nhà văn đã ra đi. Tôi cũng đã cố gắng tổ chức được bốn lần Hội nghị Nhà văn trẻ. Và cái niềm vui nhất của tôi là được kết hợp với cả việc làm báo để giới thiệu họ - những tài năng mới của văn học nước nhà, đặc biệt là thơ và văn xuôi. Chính ở đó, tôi đã được in những tác phẩm đầu tay xuất sắc của một số nhà văn, nhà thơ trẻ.
- Ông có đặt nhiều kỳ vọng vào các nhà thơ trẻ, và ông thấy nhà thơ trẻ thời ông khác bây giờ như thế nào?
- Tôi thường tự nói với tôi, mà có lẽ đây cũng là điều mà các nhà văn trẻ nên quan tâm: "Nghĩ mà đã đến thì đi một bước hay "viết một chữ" cũng gần cái nơi phải đến. Nghĩ mà không đến thì đi ngàn dặm "viết ngàn trang" càng xa cái nơi phải đến. (nhà phê bình Thánh Thán) hay là một câu tâm đắc của nhiều thế hệ nhà văn, "đại giác thì đại mộng".
Cũng như bây giờ, trong cuộc cách tân thơ mà điều này kỳ vọng chính là những người viết trẻ. Cùng với truyền thống của dân tộc thì ở đâu, thời nào cũng mở ra truyền thống của nhân loại. Hàng ngàn năm chúng ta đã dịch thơ chữ Hán, Pháp, Anh... Để có nhiều vùng đất trù phú cho sáng tạo văn chương, nhưng cũng như chúng ta đã biết, cái truyền thống dân tộc bao giờ cũng là cốt lõi. Hàng ngàn năm dịch thuật có thể nói rằng, nhiều thế hệ dịch giả và nhà văn đi trước đã Việt hóa những tinh hoa nhân loại cho người Việt, khiến đời sống văn hóa của chúng ta ngày càng phong phú. Học họ để viết khác họ, nếu có thể thì nâng cao lên, để tránh tình trạng ngọng nghịu khi một người Tây hát chèo bằng tiếng Việt hoặc một người Việt bắt chước họ một cách ngây ngô, vụng về như trường hợp Lỗ Tấn đã nói về một tai nạn đã từng xảy ra đối với đất nước ông, là nạn "Tây gỗ" trong văn chương.
- Vậy sự cách tân thì sao thưa ông, có vẻ như nhà thơ Trần Ninh Hồ xa lạ với những cuộc họp bàn về cách tân thơ hiện nay. Ông có cực đoan quá chăng?
- Nói là xa lạ thì không đúng, bởi vì làm văn chương nghệ thuật cũng như làm khoa học và mọi hoạt động khác, để tồn tại và phát triển thì việc cách tân gần như là bản chất của mọi sáng tạo. Có điều, dù sáng tác theo phương pháp nào thì những giá trị đương đại và lâu dài của nó bao giờ cũng ở những tác giả biết đứng vững trên văn học truyền thống và du nhập một cách chọn lọc những tinh hoa của văn học phương Tây.
- Luôn đau đáu với thơ, khắc khoải với sự đổi mới trong văn học, ở tuổi 70, điều tâm niệm của ông là gì ạ?
- Tôi có một tập thơ với đầu đề là thơ gửi cho thơ mà các bạn bè vui nói rằng tôi nói lý luận sáng tác bằng thơ. Thật ra thì lâu nay người ta thích chia ra thơ trí tuệ, thơ tình cảm nhưng tôi nghĩ, đã là một sáng tác văn chương, thì cố gắng làm sao triết lý đừng phô. Và khi cảm xúc thì cũng đừng rơi vào tình trạng ngùi ngẫm. Đúng như là một tác giả văn học lớn của chúng ta là Nguyễn Huy Lượng có viết: "Nếu lúc nào cũng hơn hớn, căng thẳng thì như tiểu nhân đắc chí. Nhưng lúc nào cũng ủ dột, thê lương thì tiêu ma ý chí. Cái lớn của một kẻ sĩ là biết ưu thời mẫn thế". Cho nên tôi có làm nhiều thơ về thơ, nhưng có lẽ điều tôi tâm đắc nhất là lời bạn đọc "Xin chọn lấy những từ đơn giản nhất/ Trong mênh mông hỗn độn những ngôn từ/ Sự giản dị trong veo sẽ làm nên trật tự/ Cái trật tự dịu dàng - thăm thẳm của thi ca"; "Tôi mơ những câu thơ trong đến nỗi/ Viết xong rồi giấy trắng như còn nguyên/ Tôi ước những câu thơ sâu đến độ/ Vòm trời in đáy nước cũng nông choèn".
Và làm thơ cũng nhiều khi khắc khoải lắm. "Tôi thường có nhiều đêm choàng tỉnh/ Mà không sao hiểu được vì sao/ Mắt ráo hoảnh như chưa từng ngủ/ Không bâng khuâng, không chút cồn cào/ Cũng không có câu thơ nào đến cả/ Những câu thơ từng ước vọng động trời/ Chẳng có lẽ vô cùng tĩnh lặng/ Và êm đềm đã đánh thức tôi".
- Cảm ơn cuộc trò chuyện của ông.
tai game dien thoai conggameviet
my pham the face shop shoptainha
Phim 49 ngay
La la i do
Xem phim La la i do
Nguồn: www.nhandan.org.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét