Toàn cảnh Hội nghị sáng 7-12 tại
UBTƯMTTQ Việt Nam 46 Tràng Thi, Hà Nội
Ảnh:Quang Minh
Hoạt động của Hội đồng tư vấn thể hiện sự kịp thời, hiệu quả
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký UBTƯMTTQ Việt Nam Vũ Trọng Kim nhấn mạnh, trước yêu cầu triển khai thực hiện nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội rất nặng nề, Bộ Chính trị đang xem xét quyết định Quy chế Giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội, việc phát huy vai trò của các Hội đồng tư vấn (HĐTV) tham mưu cho Ban Thường trực UBMTTQ Việt Nam các cấp trong nhiệm vụ này là yêu cầu có tính chiến lược, cấp bách, cần thiết.
Hiện nay, MTTQ Việt Nam có 7 Hội đồng tư vấn: Khoa học & Giáo dục; Dân chủ pháp luật; Kinh tế, Đối ngoại và kiều bào; Dân tộc; Tôn giáo; Văn hóa – xã hội. Trong những năm qua, 7 Hội đồng tư vấn đã giúp Ban Thường trực UBTƯMTTQ Việt Nam trong việc kiến nghị với Đảng, Nhà nước những vấn đề quan trọng như tham gia góp ý vào các dự án Luật, chính sách kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội, tổ chức nhiều đoàn khảo sát thực trạng ở khu dân cư, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.
Nhiều hoạt động của các Hội đồng thể hiện rõ sự nhạy cảm chính trị, kịp thời hiệu quả như vụ án của Tiên Lãng (Hải Phòng); Văn Giang (Hưng Yên). Trong đó, nổi bật là những vụ việc đã bảo vệ thành công được lợi ích chính đáng của một số hộ dân ở Đội Cấn, Ba Đình (Hà Nội); bảo vệ lợi ích của một số giảng viên Trường Đại học Ngoại ngữ- Đại học Quốc gia; bà Ba Sương trong vụ án Nông trường Sông Hậu...
Cần những người dám đương đầu
Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận vai trò của các HĐTV trong thời gian qua, cũng như mối quan hệ giữa Ban Thường trực với các Hội đồng, ông Lù Văn Que – Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân tộc khẳng định, còn bất cập và lúng túng giữa tư và vấn. "Còn tình trạng hình thức, hành chính nên Hội đồng khó chủ động hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ. Nếu như quy định hiện nay các Hội đồng chỉ có tư vấn, đề xuất trong trụ sở 46 Tràng Thi thì không nâng cao được vai trò của các HĐTV, không phát huy được tiềm năng, lãng phí chất xám của các thành viên HĐTV”, ông Lù Văn Que thẳng thắn nói.
Theo ông Lù Văn Que, Ban Thường trực cần tăng thêm chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cho HĐTV. Ban Thường trực có thể ủy nhiệm cho Ban Chủ nhiệm HĐTV được đến các cơ quan Trung ương, địa phương cùng trao đổi những việc có liên quan để nắm thông tin, có phương hướng xử lý từng vụ việc cụ thể rồi báo cáo lại kết quả với Ban Thường trực.
Ông Phạm Hữu Ích, thành viên HĐTV Khoa học – Giáo dục đưa ra ví dụ về việc giám sát và phản biện về chất lượng giáo dục, đặc biệt giáo dục Đại học. Nhiều người nói giáo dục nước ta đi sai đường, sai hướng. Vì sao thế. Hiện nay chúng ta "đẻ” ra vô tội vạ những trường ĐH - CĐ. Có nhiều trường không đáp ứng được những yêu cầu tối thiểu mà nhiều người gọi là đại học 3 không: Không trụ sở, không giáo viên, không thư viện. Vì lẽ đó, các địa phương như Đà Nẵng, Nam Định từ chối nhận những người có bằng cấp "không chính thống” vào các cơ quan Nhà nước và cuối cùng con em chúng ta trở thành nạn nhân.
Ông Nguyễn Túc – Chủ nhiệm HĐTV Văn hóa - xã hội cũng thừa nhận, qua 30 năm hoạt động, kết quả của HĐTV vẫn chưa cao, chưa đồng đều, hoạt động mới chỉ dừng ở Trung ương và một số tỉnh, thành lớn.
Ông Nguyễn Tiến Võ - Phó chủ nhiệm HĐTV Khoa học & Giáo dục lại cho rằng, việc tổ chức lại các HĐTV là yêu cầu khách quan cần thiết. Đồng thời phải bồi dưỡng nâng cao trình độ và đổi mới phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam trong từng nội dung và hình thức mới. Đây là những việc cần làm ngay, thường xuyên như đã làm nhưng phải đạt hiệu quả cao. "Tôi đề nghị tổng hợp các Hội đồng lại là Hội đồng tư vấn - các kho trí tuệ với tên gọi Hội đồng tư vấn pháp luật và chính sách đại đoàn kết dân tộc của MTTQ Việt Nam, hay là Hội đồng tư vấn giám sát phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam”, ông Võ nhấn mạnh.
Ở một góc nhìn khác, Phó Chủ tịch MTTQ TP. Hà Nội Lê Xuân Điệp cho rằng, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ là việc làm khó, mới, nhạy cảm, bởi Trung ương chưa hướng dẫn. Dù vậy đây là vấn đề hệ thống Mặt trận các cấp phải làm bởi thông qua giám sát, phản biện đã đem lại hiệu quả tích cực cho hệ thống chính quyền các cấp.
Ông Điệp nhấn mạnh, không phải bất kỳ việc gì Mặt trận cũng có thể làm. Mặt trận không nên ôm đồm tất cả mọi việc để giám sát, phản biện mà chỉ chọn những vấn đề là những quyết sách liên quan đến đời sống nhân dân. Trước những vấn đề này, cần làm điểm, làm đến cùng sau đó rút kinh nghiệm để cho những lần làm tiếp sau.
Mặt trận làm việc gì, phải làm dứt khoát
Nói về những hoạt động của Hội đồng tư vấn về Kinh tế, ông Trần Ngọc Hiên - Phó chủ nhiệm Hội đồng (HĐ) nhận định, HĐ cần tìm ra khâu đột phá để làm và làm những vấn đề "nóng” mà xã hội quan tâm. Khâu đột phá hiện nay trong giám sát phản biện đó là tạo sự tương tác giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người dân để tìm đáp số đúng. Muốn có khâu đột phá trong công tác này phải xây dựng thể chế mới. Sau khi xác định được thể chế mới sẽ tìm được những bước đi đầu tiên.
Điều kiện để có thể chế mới theo ông Hiên, Nhà nước, Mặt trận nên cho phép thành lập các trung tâm nghiên cứu tìm nhân tài đưa ra những giải pháp tối ưu cho đất nước. "Cần phải làm khuôn mặt Hội đồng tư vấn khác, cách làm khác, không làm theo kiểu phong trào. Tôi cho rằng nói phải đi đôi với làm. Mặt trận đã làm việc gì phải làm dứt khoát không nên làm đi, làm lại hoặc nói cho hay sẽ mất uy tín”, ông Hiên khẳng định.
Tuy nhiên, theo Giáo sư – Viện sĩ Trương Công Phú, khó khăn lớn nhất là đến nay vẫn chưa có một văn bản pháp quy do Quốc hội ban hành về Mặt trận thực hiện công tác giám sát và phản biện xã hội theo đúng Nghị quyết Đại hội X và XI. Ông Phú thẳng thắn cho rằng: "Làm tốt công tác giám sát và phản biện xã hội chắc chắn sẽ góp phần ngăn chặn một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, tham nhũng. Vì vậy, bộ phận nhỏ này không muốn, có thể tìm mọi cách ngăn chặn Mặt trận thực hiện các Nghị quyết của Đảng về giám sát và phản biện”. Để thực hiện tốt quy chế và cơ chế giám sát và phản biện xã hội do Bộ Chính trị ban hành, ông Trương Công Phú đề nghị Quốc hội ban hành văn bản pháp quy về giám sát và phản biện xã hội theo tinh thần Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ.
"Nhà nước quản lý nhưng Nhà nước của ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân chứ không phải Nhà nước của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất. Việc nghiên cứu, hoàn thiện quy chế tổ chức và hoạt động của các HĐTV sẽ tập trung trí tuệ của nhân dân cả nước. Đặc biệt cần nghiên cứu để tiến đến ở Trung ương và địa phương đều có các Hội đồng tư vấn giám sát và phản biện xã hội đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng đoàn và Ban Thường trực UBTƯMTTQ Việt Nam,” ông Phú đề nghị.
Tập trung giám sát, phản biện những vấn đề nhân dân mong đợi
Đối với nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội của các HĐTV của Mặt trận trong năm 2013, ông Nguyễn Tiến Võ - Phó chủ nhiệm HĐTV Khoa học & Giáo dục cho rằng: Cần tập trung giám sát phản biện việc thu hồi, hủy bỏ những quyết định hành chính sai sót. Ngay cả với những quyết định đúng mà dân vẫn kiện, chứng tỏ lỗi một phần do chính sách pháp luật chưa hợp lý. Đồng thời truy cứu trách nhiệm của các cấp chính quyền đã phát hành các văn bản này, đề nghị làm công khai, minh bạch cần thiết phải xin lỗi nhân dân. Cùng với đó là thu hồi đất đai của các dự án "treo”, sân gôn… đã để hoang hóa từ lâu trả lại cho dân theo quy định của pháp luật. "Xem lại vấn đề phân cấp nếu vấn đề nào sai, gây rối tiếp sức cho "nhóm lợi ích” tham nhũng, lãng phí gây thiệt hại cho Nhà nước và nhân dân thì kiên quyết hủy bỏ và xử lý người đứng đầu có trách nhiệm”, ông Võ nhấn mạnh.
Kiến nghị với Mặt trận những vấn đề cần tập trung giám sát, bà Trịnh Thị Kim Ngọc, Ủy viên HĐTV về Văn hóa – xã hội mong mỏi, hãy nghĩ đến các tầng lớp nghèo, nhất là các dân tộc thiểu số. Mặt trận nên thực hiện giám sát trong công tác giảm nghèo nhưng sự giám sát đó phải mang tính hai chiều thì mới hoạt động hiệu quả.
Theo GS. Lưu Văn Đạt, năm 2013 quan trọng đánh dấu Quốc hội sửa đổi Hiến pháp. Nếu chúng ta không tham gia góp ý kiến thì sẽ là gánh nặng cho người kế tục; Hay như Luật Đất đai mới thông qua thì Mặt trận phải tham gia phản biện một cách chuẩn xác. "Phải nhìn nhận phản biện xã hội không phải là phải phản bác mà góp phần thay đổi tốt hơn vì lợi ích đất nước. Tình hình xã hội rất phức tạp, có khủng hoảng lòng tin đối với chính quyền, hay những người dân ở khu vực thu hồi đất, vấn nạn tham nhũng đang rất cấp bách. Những vấn đề trên đang khiến dân rất bức xúc. Đề nghị trong thời gian tới, Mặt trận giám sát những vấn đề như vậy”, ông Đạt nói.
Phát biểu kết thúc hội nghị, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký UBTƯMTTQ Việt Nam Vũ Trọng Kim cho rằng, hiện lực lượng của chúng ta không dễ đáp ứng được yêu cầu về giám sát và phản biện và đây cũng là điều đáng lo. "Rõ ràng đây là nhiệm vụ quan trọng, khó và nhạy cảm, nên không thể làm theo kiểu phong trào mà phải có cơ chế cụ thể. Khi đã có cơ chế rồi việc triển khai thực hiện đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ lưỡng, thực hành từng bước vững chắc, bài bản, thậm chí tiến hành làm điểm, rút kinh nghiệm rồi mới nhân ra diện rộng. Trước khi Hội nghị đoàn Chủ tịch và hội nghị Ban Thường trực diễn ra vào cuối năm, chúng ta cần giải quyết được những việc như sửa lại quy chế của Hội đồng, về nhân sự, đặc biệt là hoạt động và phương thức hoạt động của các HĐTV”, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Vũ Trọng Kim nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký UBTƯMTTQ Việt Nam Vũ Trọng Kim: Năm 2013, Mặt trận sẽ dành tâm huyếtcho hoạt động giám sát, phản biện Ảnh:Quang Minh Sau hội nghị Bàn tròn lần thứ nhất, Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam đã tập trung những ý kiến đóng góp tâm huyết của các cụ, các vị trong các HĐTV gửi đến Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ và gửi trước khi Hội nghị Trung ương lần thứ 6 diễn ra...Văn bản gửi đi chỉ có 3 câu hỏi nhưng tập trung vào các vấn đề lớn của đất nước: Một câu hỏi gửi Bộ Chính trị, một câu hỏi gửi Thủ tướng Chính phủ và một câu hỏi gửi Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (câu hỏi này được chất vấn trực tiếp tại Kỳ họp Quốc hội vừa qua - PV). Tất cả những vấn đề này chúng tôi đều nhận được phúc đáp kịp thời. Đặc biệt Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã rất hoan nghênh những ý kiến thực sự tâm huyết của các cụ, các vị trong HĐTV cũng như của MTTQ Việt Nam. Trên tinh thần đó, để tham gia vào công tác thực hiện giám sát và phản biện xã hội tốt hơn, trong thời gian tới tôi đề xuất cần phải có Ban chỉ đạo do Mặt trận chủ trì cùng 5 đồng chí đứng đầu của 5 tổ chức thành viên Mặt trận phải có bộ phận chuyên trách về giám sát và phản biện xã hội. Nếu để như hiện nay sẽ khó cho công việc này vì quá rộng nên rất khó triển khai. Các địa phương đều phải có HĐTV. Ngay trong năm 2012, khi thực hiện Quỹ "Vì người nghèo”, Mặt trận vẫn giữ vai trò phát động Tháng hành động Vì người nghèo nhưng không giữ quỹ, thay vào đó, Mặt trận tiến hành biểu dương, khen thưởng và tham gia giám sát hoạt động sử dụng quỹ. Năm 2013, Mặt trận sẽ dành toàn bộ tâm huyết của mình cho hoạt động giám sát, phản biện và giải quyết những việc mà nhân dân đang mong muốn. Chúng tôi cũng xác định việc làm trọng tâm cho từng tháng, từng quý có thể có Hội đồng làm riêng, làm liên Hội đồng hoặc cả 7 Hội đồng cùng làm chung nhưng tất cả những việc đó đều phải được tính toán một cách kỹ lưỡng. |
GS. Lưu Văn Đạt - Chủ nhiệm HĐTV Dân chủ pháp luật: Mong nhận được đơn đặt hàng của Mặt trận Ông Lù Văn Que - Chủ nhiệm HĐTV về Dân tộc: Quan trọng nhất vẫn là làm cho dân yên, dân tin, dân đoàn kết Ông Lê Truyền – Nguyên Phó Chủ tịch UBTƯMTTQ Việt Nam: Quan tâm đến vấn đề hậu giám sát Ông Nguyễn Túc – Chủ nhiệm HĐTV Văn hóa - xã hội: Phải có những người dám nói, không sợ mất chức GS. Nguyễn Lân Dũng - Phó Chủ nhiệm HĐTV Khoa học - Giáo dục: Mỗi Hội đồng chỉ nên chọn một vấn đề "nóng” Bà Trịnh Thị Kim Ngọc, HĐTV về Văn hóa – xã hội: Cần sự phối hợp của liên Hội đồng |
Người lãnh đạo phải biết lắng nghe và chọn lọc
GS. Nguyễn Lang, Ủy viên Hội đồng tư vấn về Kinh tế của UBTƯ MTTQ Việt Nam đã nhấn mạnh như vậy khi trao đổi với Đại Đoàn Kết xung quanh vấn đề giám sát và phản biện bên lề Hội nghị.
GS. Nguyễn Lang (người đứng giữa)
Ảnh:Quang Minh
Cán bộ cũng phải biết tự phản biện mình
PV:Giáo sư nhận định như thế nào về giám sát và phản biện xã hội của các cơ quan có thẩm quyền trong thời gian vừa qua?
- GS. Nguyễn Lang:Giám sát phản biện thì ngay bản thân Quốc hội phải thực hiện giám sát phản biện. Người dân cũng được quyền giám sát phản biện. Nhưng vấn đề là thực hiện giám sát, phản biện như thế nào? Do vậy, từng cơ quan, từng người cán bộ cũng phải biết tự phản biện. Phải biết tự phản biện mình chứ không thể đinh ninh là lúc nào mình cũng đúng. Tức là phải biết tự phê bình. Vừa qua, cơ chế khiếu nại tố cáo đặt vấn đề là nơi nào phát sinh thì nơi đó phải giải quyết. Nhưng nơi phát sinh chính là nơi gây ra khiếu kiện phản ứng nếu bảo phải giải quyết thì nơi đó liệu có tự sửa không? Từ đó mới dẫn đến khiếu nại tố cáo kéo dài không giải quyết được, người dân mới phải khiếu kiện vượt cấp. Khi vượt cấp, cấp trên lại bảo dân phải quay trở về cấp dưới. Như vậy nó trở thành cái vòng luẩn quẩn.
Thưa Giáo sư, trong công việc, sự khôn ngoan nhất của người lãnh đạo là phải biết nghe và chọn lọc các ý kiến phản biện của nhân dân để có thể đưa ra các quyết sách hợp lòng dân chứ không cần phải luật hóa nhiều. Ông nhận định vấn đề này như thế nào?
- Phản biện nói đơn thuần là một phương án thiết kế. Như vậy bao giờ người ta cũng chuẩn bị mấy phương án và chọn ra phương án hiệu quả nhất. Đó chính là hoạt động phản biện. Vấn đề là phải biết chọn cái nào tốt nhất. Do vậy người lãnh đạo muốn làm được điều đó thì phải biết lắng nghe, đồng thời khi nghe cũng phải biết phân tích, chọn lọc thông tin. Lãnh đạo không đến nỗi không nhận biết được đúng, sai. Thế nhưng, làm thế nào để thông tin đến được lãnh đạo mà không bị "hàng rào” ngăn cản. Vì vậy, lãnh đạo phải có trách nhiệm kiểm tra lại xem khi ban hành các quyết định chỉ đạo, cấp dưới có làm đúng hay không, hay cất vào ngăn kéo.
Kiểm soát thu nhập chính là giám sát tham nhũng
Vậy Giáo sư nhận định thế nào về việc giám sát chống tham nhũng trong thời gian vừa qua? Biện pháp nào để giám sát tham nhũng có hiệu quả?
- Theo tôi, muốn xử lý tham nhũng trước hết phải thực hiện "đại xá” có điều kiện. Nghĩa là một số trường hợp tham nhũng như vụ đại tá Trần Dụ Châu ở thời kỳ kháng chiến chống Pháp xử lý nghiêm minh như thế thì bấy giờ các vị khác phải tự xác định đúng sai của mình, và tự xác định trách nhiệm khắc phục đúng, sai đó thì "đại xá”. Chứ cứ quanh co thì sẽ nghiêm trị. Cho nên muốn "đại xá” thì phải có điều kiện. Điều kiện ở đây cũng chính là thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật.
Bên cạnh đó, cũng phải có một cơ chế giám sát tham nhũng đó là công khai tài sản. Đó là kiểm soát thu nhập thực tế. Từ việc kiểm soát được thu nhập thực tế của cán bộ sẽ "lộ” ra được tham nhũng. Nếu bây giờ mà chờ đúng văn bản pháp luật hay có đủ nhân chứng, vật chứng rất khó. Vì tham nhũng là cả một dây chuyền có sự bao che cho nhau. Như vậy muốn xử lý tham nhũng thì phải đi vào đúng vấn đề này.
Nhưng việc kê khai tài sản vẫn chỉ là hình thức, thưa ông?
- Kê khai tài sản chỉ là hình thức nhưng phải kiểm tra xem là việc kê khai đã đủ, đúng chưa? Do vậy phải có kiểm tra đi kèm theo việc kê khai đó, chứ không phải chỉ dừng ở việc kê khai. Nếu chỉ dừng ở kê khai thì việc đó lại trở nên vô nghĩa. Vì vậy, cần phải có sự kiểm tra việc kê khai.
Trân trọng cảm ơn ông!
Nhóm Phóng viên
Nguồn: daidoanket.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét